DEFINICJA WŁADZY ZWIERZCHNIEJ NARODU
DEFINICJA WŁADZY ZWIERZCHNIEJ NARODU
Władza zwierzchnia należy do Narodu, ponieważ Naród jest pierwotnym źródłem legitymacji władzy publicznej i stanowionego przez nią prawa.
Zasada ta oznacza, że żadna władza, organ, grupa zawodowa, instytucja ani organizacja nie może wywodzić swojej legitymacji wyłącznie z własnego aktu władczego, z pominięciem podmiotowości i interesu wspólnoty Narodu.
1. Legitymizacja prawa
Prawo jest prawomocnym narzędziem organizacji życia wspólnoty wtedy, gdy jego stanowienie posiada demokratyczną legitymację i pozostaje związane z dobrem wspólnym.
Samo uchwalenie przepisu nie przesądza jeszcze o jego społecznej legitymizacji.
Prawo tworzone bez rzeczywistego udziału czynnika społecznego, bez możliwości wyrażenia przez obywateli swojej woli oraz bez uwzględnienia dobra wspólnego może stać się wyłącznie aktem politycznej woli władzy, a nie wyrazem władzy zwierzchniej Narodu.
2. Dobro wspólne jako granica władzy
Prawo nie jest świętością.
Prawo ma służyć człowiekowi, wspólnocie i Narodowi — a nie podporządkowywać Naród interesowi aparatu władzy.
Jeżeli prawo pozostaje w oczywistej sprzeczności z dobrem wspólnym, jego istnienie powinno podlegać społecznej kontroli, ocenie i możliwości zmiany.
3. Prawo nielegitymizowane
Prawo stanowione bez demokratycznej legitymacji, bez udziału czynnika społecznego i wbrew dobru wspólnemu jest prawem politycznym i aspołecznym — formalnie ustanowionym przez władzę, lecz pozbawionym dostatecznej legitymacji społecznej.
Nie może ono być utożsamiane z wolą Narodu tylko dlatego, że zostało wydane przez organ posiadający kompetencję formalną.
4. Władza zwierzchnia a władza wykonawcza
Władza publiczna jest władzą pochodną. Władza zwierzchnia jest władzą Narodu.
Organy państwa mogą stanowić i wykonywać prawo tylko w granicach legitymacji udzielonej im przez Naród oraz w interesie wspólnoty.
Nie mogą natomiast uznawać własnej decyzji za źródło zwierzchnictwa nad Narodem.
5. Zasada nadrzędna
Z powyższego wynika fundamentalna zasada:
NARÓD JEST ŹRÓDŁEM WŁADZY,
DOBRO WSPÓLNE JEST JEJ CELEM,
A PRAWO JEST NARZĘDZIEM SŁUŻĄCYM REALIZACJI TEGO CELU.
Dlatego prawo nielegitymizowane społecznie, stanowione bez udziału Narodu i działające przeciwko dobru wspólnemu nie jest wyrazem władzy zwierzchniej Narodu, lecz przejawem władzy politycznej nad Narodem.
Tak rozumiana władza polityczna wymaga społecznej kontroli, zakwestionowania i — w granicach demokratycznego porządku prawnego — zmiany.
Zwierzchnictwo Narodu oznacza bowiem nie tylko prawo Narodu do wyboru władzy, lecz również prawo do oceny, kontroli i zmiany sposobu sprawowania tej władzy.
Grzegorz Niedźwiecki
Sędzia Pokoju, Prezes Trybunału Narodowego
