Wyrok pozbawiony uzasadnienia nie istnieje w znaczeniu prawnoprocesowym i jest nieważny
Wyrok pozbawiony uzasadnienia nie istnieje w znaczeniu prawnoprocesowym i jest nieważny, ponieważ nie stanowi merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP.
PROJEKT WNIOSKU / SPRZECIWU KONSTYTUCYJNEGO
(wersja uniwersalna – do adaptacji)
WNIOSEK O ROZSTRZYGNIĘCIE ZAGADNIENIA PRAWNEGO / KONTROLĘ KONSTYTUCYJNĄ
I. Wnioskodawca
Grzegorz Niedźwiecki
(adres, sygnatura sprawy – do uzupełnienia)
II. Organ adresata
☐ Sąd Najwyższy
☐ Trybunał Konstytucyjny
☐ Sąd powszechny (z wnioskiem o skierowanie pytania prawnego)
III. Przedmiot wniosku / sprzeciwu
Czy rozporządzenie wykonawcze, względnie akt prawa niższego rzędu, nakładający na stronę postępowania obowiązek uiszczenia opłaty w wysokości 100 zł (lub innej), w celu uzyskania uzasadnienia orzeczenia, tj. w istocie w celu poznania motywów rozstrzygnięcia sądu, jest:
zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP,
art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka,
zasadą bezpłatnego dostępu do sądu,
zasadą jawności i obiektywności postępowania,
oraz hierarchią źródeł prawa (art. 8 i 87 Konstytucji RP).
IV. Teza wnioskodawcy (konkluzja)
Akt prawa niższego rzędu, który uzależnia dostęp strony do uzasadnienia orzeczenia – a więc do poznania motywów działania sądu – od uiszczenia opłaty pieniężnej, jest niezgodny z Konstytucją RP i EKPC, a jako taki jest nieważny (lex inferior non potest legi superiori derogare).
V. UZASADNIENIE – WYKŁADNIA KONSTYTUCYJNO-EPISTEMOLOGICZNA
1. Prawo do sądu ≠ iluzja proceduralna
Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP gwarantuje każdemu:
„prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd”.
Prawo to nie ogranicza się do fizycznej obecności w sądzie, lecz obejmuje:
- prawo do poznania motywów rozstrzygnięcia,
- prawo do kontroli logicznej i prawnej orzeczenia,
- prawo do weryfikacji bezstronności sędziego.
Bez uzasadnienia orzeczenia:
- kontrola instancyjna jest iluzoryczna,
- prawo do obrony staje się fikcją,
- bezstronność sądu staje się domniemaniem, a nie faktem.
2. Uzasadnienie orzeczenia jest OBOWIĄZKIEM sądu, nie „usługą”
Uzasadnienie:
- nie jest świadczeniem na rzecz strony,
- nie jest przywilejem,
- nie jest „dodatkową czynnością”.
Jest to konstytucyjny obowiązek sądu, wynikający z:
- zasady państwa prawa,
- zasady odpowiedzialności władzy publicznej,
- zasady racjonalnego, kontrolowalnego rozstrzygania sporów.
Sędzia nie może przerzucać na stronę kosztów własnego obowiązku konstytucyjnego.
3. Epistemologiczny absurd opłaty za poznanie motywów rozstrzygnięcia
Z punktu widzenia epistemologii prawa:
- uzasadnienie = rekonstrukcja procesu poznawczego sędziego,
- brak uzasadnienia = brak możliwości sprawdzenia, czy:
- zastosowano logikę,
- oceniono dowody obiektywnie,
- wyeliminowano subiektywizm.
Jeżeli strona musi zapłacić, aby dowiedzieć się, czym kierował się sąd, oznacza to, że:
- prawda sądowa staje się towarem,
- bezstronność jest „warunkowa”,
- jawność postępowania zostaje skomercjalizowana.
To jest sprzeczne z istotą wymiaru sprawiedliwości.
4. Naruszenie art. 6 EKPC – standard strasburski
ETPCz wielokrotnie podkreślał, że:
- prawo do rzetelnego procesu obejmuje prawo do uzasadnienia,
- strona musi rozumieć, dlaczego przegrała.
Opłata finansowa jako warunek uzyskania uzasadnienia:
- stanowi barierę ekonomiczną,
- ogranicza dostęp do sądu,
- narusza zasadę „practical and effective access to court”.
5. Hierarchia źródeł prawa – akt niższy nie może ograniczać Konstytucji
Zgodnie z art. 8 i 87 Konstytucji RP:
- Konstytucja ma najwyższą moc prawną,
- rozporządzenie może jedynie wykonywać ustawę,
- nie może ograniczać praw konstytucyjnych.
Każdy akt:
- nieliberalny,
- restrykcyjny,
- fiskalizujący prawo do sądu,
- niewynikający z wyraźnej woli Narodu,
jest aktem ultra vires i podlega eliminacji z porządku prawnego.
6. Jawność i obiektywność nie mogą być domniemane
Jawność i bezstronność:
- nie są założeniem,
- nie są domniemaniem,
- nie są aktem wiary w sędziego.
Muszą być:
- wykazane,
- uzasadnione,
- możliwe do zweryfikowania.
Jeżeli państwo pobiera opłatę za weryfikację władzy sądowniczej,
to narusza zasadę demokratycznej kontroli władzy.
VI. WNIOSEK KOŃCOWY
Wnoszę o:
- stwierdzenie niezgodności z Konstytucją RP i EKPC aktów prawa niższego rzędu, które uzależniają dostęp do uzasadnienia orzeczenia od opłaty pieniężnej;
- potwierdzenie, że prawo do uzasadnienia orzeczenia jest elementem prawa do sądu i nie może być odpłatne;
- uznanie, że praktyka ta narusza zasadę bezstronności, jawności i rzetelnego procesu.
VII. FORMUŁA MOCNA (do cytowania w pismach)
Sędzia nie może żądać opłaty za ujawnienie własnego toku rozumowania, ponieważ bez tego toku rozumowania orzeczenie nie podlega kontroli, a prawo do sądu staje się iluzją.
